प्रवचन – 16.08.2025 – प पू श्री मुकेश मुनीजी म सा – (बिबवेवाडी जैन स्थानक) भगवंत महावीर स्वामींनी आपल्या मोक्षमार्गावर चालण्यासाठी 12 भावनांचे चिंतन सांगितले आहे. त्यातील दुसरी भावना आहे “अश्रय भावना”. ‘अश्रय’ म्हणजे आधार. आपण नेहमी कोणाचा तरी, कशाचा तरी आधार घेत जगत असतो – पैसा, मान-सन्मान, पद, सत्ता, नातेसंबंध, शरीर, सौंदर्य… पण विचार करा, हे सारे किती टिकणारे आहे? जैन धर्म सांगतो की, ज्याचा आधार बदलता, नश्वर, क्षणिक आहे, तो खरा आधार नाही. खरा आधार तोच, जो शाश्वत, अविनाशी आहे – आणि तो म्हणजे आत्मा व धर्म. उदाहरण १: समजा एखाद्याने आपले घर वाळूत बांधले, तर पहिल्या पावसात ते कोसळेल. पण जर मजबूत दगडावर पायाभरणी केली, तर कितीही वारा-पाऊस आला तरी घर टिकून राहील. तसेच, जर आपण नश्वर गोष्टींवर आधार ठेवला, तर दुःख येणारच. पण जर आपण धर्मावर, आत्मज्ञानावर आधार ठेवला, तर कोणत्याही परिस्थि...

जालना : माणसाने आपल्या मुळाला कधीच विसरले नाही पाहिेजे. कारण जो मनुष्य आपल्या मुळाला विसरतोे तो जैन आहे, वाटत नाही, असे वाणीचे जादुगार श्रमण प.पू. रमणीकमुनीजी म.सा. यांनी येथे बोलतांना सांगितले. ते गुरु गणेश सभा मंडपात चार्तुमासानिमित्त आयोजित विशेष प्रवचनात श्रमणसंघीय सलाहकार, वाणीचे जादुगार प.पू. रमणीकमुनीजी म.सा.बोलत होते. यावेळी विचार पिठावर अन्य साध्वींची उपस्थिती होती. पुढे बोलतांना श्रमणसंघीय सलाहकार, वाणीचे जादुगार, प.पू.रमणीकमुनीजी म. सा. म्हणाले की, काल राष्ट्रीय सण होता तर आज श्रीकृष्ण जन्माष्टी म्हणजे धार्मिक सण आहे. हमारे जैन परंपरांमें ये त्योहार मनाया जाता है, असे सांगून ते म्हणाले की, जेल और जंगल से जिनकी सुरुवात हुई है, उनका जीवन कैसा रहा होगा, जेलमध्ये जन्म तर शेवट हा जंगलात झाला. त्यांचं मधलं जीवन कसे असेल? हे तुम्ही आम्ही जाणलं पाहिजे. जिसके जन्म से पहिले ही मृत्यू का व...

जालना : भगवान महावीरांना खूप काही अपमान सहन करावा लागला. काठ्यांनी मारहाण त्यांना सहन करावी लागली, आपण तर त्यांच्यापुढे काहीच नाहीत, असे वाणीचे जादुगार श्रमण प.पू. रमणीकमुनीजी म.सा. यांनी येथे बोलतांना सांगितले. ते गुरु गणेश सभा मंडपात चार्तुमासानिमित्त आयोजित विशेष प्रवचनात श्रमणसंघीय सलाहकार, वाणीचे जादुगार प.पू. रमणीकमुनीजी म.सा.बोलत होते. यावेळी विचार पिठावर अन्य साध्वींची उपस्थिती होती. पुढे बोलतांना श्रमणसंघीय सलाहकार, वाणीचे जादुगार, प.पू.रमणीकमुनीजी म. सा. म्हणाले की, कोणत्या ना कोणत्या कारणाने सद्गुरुंशी जोडून रहा, यही प्रबोध बनता है। विरत्थुई का आनंद अद्भूत है। दुनियाभर में हर हस्थीयोंओं से मिले होगे। पर इस हस्तीओंसे एकबार मिलो, फीर देखो। ये क्या ऐसी वैसी हस्ती नही है । आज फीर ग्यारावी गाथा का उच्चारण उन्होंनें कीया। ते म्हणाले की, मुख्य दोन ग्रह आहेत. एक चंद्र आणि दुसरा सुर्य ! ...

आचार्य महाश्रमण के प्रबुद्ध सुशिष्य मुनि डॉ. ज्ञानेंद्र कुमार जी , मुनि रमेश कुमार जी, मुनि पद्म कुमार जी एवं मुनि रत्न कुमार जी के पावन सान्निध्य में तेरापंथ धर्मस्थल में आयोजित आगम आधारित प्रवचनमाला में गुरुवार को मुनि डॉ. ज्ञानेंद्र कुमार ने कहा कि सामायिक नौवां व्रत है, जबकि पौषध ग्यारहवां व्रत है, इसलिए पौषध में सामायिक नहीं पचखी जा सकती है। सामयिक कभी भी की जा सकती है। जबकि पौषध चार प्रहर अथवा अहोरात्र का होता है। पौषध सामायिक के पश्चात शुरू होगा। सामायिक की आलोयना अलग होती है और पौषध की आलोयना अलग होती है। पौषध का त्याग अलग है। पौषध अपने आप में स्वतंत्र है। पौषध बिना उपवास के नहीं किया जा सकता, जबकि रात्रि संवर की साधना खा-पीकर भी की जा सकती है। मुनि रमेश कुमार ने उपस्थित जनमेदिनी को फरमाया – भारत की दो प्राचीन संस्कृतियां रही हैं-वैदिक एवं श्रमण संस्कृति । वेदों में, ईश्वरवाद...

आत्मा को प्रतिष्ठित या अप्रतिष्ठित कुल में जन्म प्राप्त कराने वाला गोत्र कर्म है। ऊँच और नीच कुल का भेद कर्मकृत है, मनुष्यकृत नहीं है। किसी भी व्यक्ति की नीचता या उच्चता के मापदण्ड का आधार धन-सम्पत्ति या सत्ता नहीं है अपितु गोत्र कर्म ही है। इस कर्म की तुलना कुम्हार से की गई है। जैसे कुम्हार छोटे-बड़े अनेक घड़ों का निर्माण करता है वैसे ही आत्मा को ऊँच-नीच गोत्र में पैदा कराने वाला यह कर्म है। अनीति और अधर्म के कारण जिस कुल ने बदनामी प्राप्त की हो वह नीच कुल है तथा जिस कुल ने सत्य, न्याय, सेवा और त्याग से प्रतिष्ठा प्राप्त ही है वह उच्च कुल है। उच्च कुल में रक्त के संस्कार, खानदानी, सभ्यता – संस्कृति की महत्ता एवं भव्यता के संस्कार मिलते हैं, जबकि नीच कुल में कलह, पापाचरण, बेईमानी और स्वभाव की मलिनता के कुटिल संस्कार विरासत में मिलते हैं। गोत्र कर्म की इस उच्चता और नीचता का आधार निरहं...

प्रवचन – 15.08.2025 – प पू श्री मुकेश मुनीजी म सा – (बिबवेवाडी जैन स्थानक) बंधूंनो-भगिनींनो, आज आपण सर्व भारतवासीयांसाठी अत्यंत पवित्र दिवस – 15 ऑगस्ट – स्वातंत्र्य दिन साजरा करीत आहोत. 1947 मध्ये आपल्याला परकीय सत्तेतून मुक्ती मिळाली. हा दिवस आपल्याला केवळ देशाच्या स्वातंत्र्याचीच आठवण करून देत नाही, तर स्वातंत्र्य या संकल्पनेचा खोल अर्थही सांगतो. जैन धर्म आपल्याला शिकवतो की, दोन प्रकारचे स्वातंत्र्य असतात – बाह्य स्वातंत्र्य आणि अंतःकरणातील स्वातंत्र्य . 1. बाह्य स्वातंत्र्य • परकीय सत्तेच्या जुलूमातून मुक्त होणे, आपल्या इच्छेनुसार देशाचा कारभार चालविण्याचा अधिकार मिळणे, हा बाह्य स्वातंत्र्याचा भाग आहे. • या स्वातंत्र्यासाठी आपल्या स्वातंत्र्यसैनिकांनी बलिदान दिले, त्याग केला, तुरुंगवास सहन केला. • आपल्याला मिळालेल्या या स्वातंत्र्याची किंमत प्रचंड आहे. 2. अंतःकरणातील स्वातंत...