प्रवचन – 1.08.2025 – प पू श्री मुकेश मुनीजी म सा – (बिबवेवाडी जैन स्थानक)
आपल्या जैन धर्मसंस्कृतीमध्ये अनेक तपस्वी मुनिराजांनी आपल्या संयमी जीवनातून जगाला दिशा दिली आहे. त्यापैकीच एक तेजस्वी, तपस्वी, आणि आत्मसाधनात्मक व्यक्तिमत्त्व म्हणजे पूज्य रुपमुनिजी म.सा.
रुपमुनिजी म.सा. यांचा जीवनप्रवास हा एक प्रेरणादायी अध्याय आहे.
बालपणापासूनच त्यांच्यामध्ये वैराग्याची चुणूक दिसून आली होती. खऱ्या अर्थाने त्यांनी जीवनात काही मिळवण्याऐवजी स्वतःला गमावण्याचे ध्येय ठेवले – कारण तेच आत्मकल्याणाचे मूळ आहे.
संसाराच्या मोहजाळातून स्वतःला अलग ठेवून त्यांनी संयमाचा मार्ग स्वीकारला. त्यांचा जीवनातला प्रत्येक क्षण हा धर्म आराधनेने परिपूर्ण होता. त्याग, तप, शील आणि ध्यान हे त्यांचे जीवनस्तंभ होते.
त्याग म्हणजे केवळ वस्तूंचा नाही, तर आसक्तींचा त्याग – आणि तो त्यांनी अंतःकरणाने केला. परिग्रहविरती हे त्यांच्या जीवनाचे मूळ मूल्य होते.
तपश्चर्या ही त्यांची ओळख होती. कित्येक उपवास, अयम्बिल, चातुर्मासातील कठोर नियम, मौनपालन, स्वाध्याय – हे सगळं त्यांनी अत्यंत सातत्याने आणि निष्ठेने केलं. त्यांची आराधना ही केवळ शरीराने नाही तर अंतःकरणाने होती.
श्रावकांसाठी ते नेहमीच प्रेरणास्थान होते. त्यांची वाणी मधुर, पण स्पष्ट होती. त्यांनी नेहमीच आत्मकल्याणाच्या दिशेने मार्गदर्शन केलं. धर्माचं खरे स्वरूप काय हे त्यांनी केवळ शब्दातून नाही, तर आचरणातून शिकवलं.
शांत, गंभीर आणि समर्पित व्यक्तिमत्त्व ही त्यांची खरी ओळख होती. त्यांनी कधीही प्रसिद्धीचा मार्ग निवडला नाही, पण संयमाच्या तेजाने त्यांचं जीवन स्वतःच झळकत होतं.
आज आपण त्यांच्या जीवनप्रवासाकडे बघतो, तेव्हा हे जाणवतं की –
त्यांनी जगासाठी काही सांगितलं नाही,
पण जगाला खूप काही शिकवून गेले.
त्यांचे जीवन सांगते की –
“संयम हा बंधन नाही, तोच खरा स्वातंत्र्याचा मार्ग आहे.”
आज त्यांना वंदन करताना आपण स्वतःला एकच संकल्प देऊया –
आपणही त्यांच्या जीवनातून प्रेरणा घेऊन संयम, शील आणि तप यांना आपला जीवनधर्म बनवूया.
